RAŞİTİZM NEDİR? KİMLERDE GÖRÜLÜR? Kalsiyum
ve fosfor gibi kemiklerin gelişiminde çok önemli rol oynayan
minerallerin kemiklerde yeterince bulunmamasına bağlı olarak ortaya
çıkan hastalığa raşitizm denir. Her yaşta görülmesine rağmen, sıklıkla
çocuklarda D vitamini eksikliğine bağlı olarak oluşan raşitizm görülür.
Çoğunlukla 3 ay- 2 yaş arası çocuklarda ortaya çıkar. Türkiye' de
görülme sıklığı yüzde 5-6 arasındadır fakat bazı bölgelerde bu oran çok
daha fazladır.
D vitamini Eksikliğinde raşitizm görülen D
vitaminine ayrı bir parantez açmak gerekir. D vitamini çocuklarda büyüme
için gerekli olan kalsiyum ve fosfor dengesini ayarlar. Bu mineraller D
vitamini sayesinde bağırsaktan emilir. Besinlerle alınan ve güneş ışığı
sayesinde ciltte sentezlenen bu vitamin vücudun gereksinimi için temel
kaynaklardan biridir. Güneşin faydalarından biri de budur. Bebeklerin
vücudunun haftada yirmi dakika kadar güneş görmesi çok faydalıdır.
Gerektiğinde başın güneş ışığından korunarak kol ve bacakların çok fazla
güneşte kalmamak şartıyla gün ışığına maruz kalması D vitamini sentezi
için gereklidir.
Besinlerle bu vitamini yeterince almak için
zenginleştirilmiş besinler gerekir. Balık ürünleri ve balık yağı dışında
günlük ihtiyacı karşılayacak miktarda D vitamini her besinde yoktur.
Özellikle henüz anne sütüyle beslenen bebeklerde bu vitaminin de ek
olarak verilmesi gerekir. Çünkü anne sütünde bulunan miktar bebeğin
ihtiyacını karşılamaya yetmez. Henüz doğmamış, anne karnındaki bebek D
vitamini ihtiyacını anneden karşılar. Annede yeterli miktarda
bulunmuyorsa, bebek D vitamini eksik doğar. Bu da raşitizme neden olur.
RAŞİTİZMİN BELİRTİLERİ NELERDİR? Her
yaşta farklı belirtileri vardır. Bebeklerde görülen D vitamini
eksikliğine bağlı raşitizmde kandaki kalsiyum ve fosfor miktarları
normal bulunması gereken miktardan daha azdır. Sebebi bir çok faktöre
bağlı olabilir.
Vücut yapısında da bazı farklılıklar göze çarpar.
Diş daha geç yaşlarda çıkar, el ve ayak bilekleri normalden daha
geniştir. Yalnız bu geç diş çıkmasının sebebi sadece D vitamini
eksikliği değildir. Bu yüzden her dişi geç çıkana D vitamini
verilmemelidir. Göğüste küçük şişlikler vardır ve çökmeler oluşabilir.
Hastalık ilerledikçe büyüme geriliği, yaşıtlarından kısa kalma gözükür.
Yürürken bacaklarda eğrilik vardır. Bu sorunlar kalsiyum yetersizliğine
bağlı olarak ortaya çıkar.
Raşitizmli bebeklerin yürümesi ve
emeklemesi geç olur. Kaslar zayıftır. Anneler bebeğin başının
terlediğini söylerler. Bu belirtilerin tek tek görülmesi raşitizm
olduğunu düşündürmez. Bunlardan birkaçı birlikteyse raşitizm
düşünülebilir.
Bazı hastalıklar sonucu ya da genetik faktörlerden dolayı da ortaya çıkabilir.
NASIL TEŞHİS EDİLİR? Kemik
filmi, kan tahlili, kan kalsiyum, fosfor ve ALP (alkalen fosfataz)
düzeyleri ölçümü ile belirlenebilir. Fakat klinik bulgular teşhis
konması için genelde yeterli olmaktadır.
RAŞİTİZM TEDAVİSİ Raşitizm
tedavisi zor değildir. Eksik olan D vitamininin yerine konmasıyla
tedavi edilir. Fakat belirtilen dozlarda alınması gerekir. Doktor
kontrolü olmadan alınan D vitamini vücutta zehirlenmeye neden olabilir.
Hatta böbrek yetmezliği ve ölümle bile sonuçlanabilir.
Ya uzun
süreli düşük doz verilir ya da kısa bir sürede yüksek bir doz verilir.
Genelde ağız yoluyla alınır. Bazen kas içine enjekte edilir. Bu iki
tedaviden biri hastanın durumuna göre tercih edilir. Gerektiğinde
kalsiyum takviyesi de yapılır.
RAŞİTİZMDEN KORUNMAK İÇİN NELER YAPILABİLİR? Raşitizmden
korunmak ve özellikle çocukları bu durumdan korumak için güneş ışığı
görmelerini sağlamak gerekir. Bunun için çocukları açık havada tutmak
gerekir. Çünkü pencere camı D vitamini sentezlenmesi için gerekli
ultraviyole ışınının geçmesini önlemektedir. A.B.D' de yapılan bir
araştırmada haftada 10 dakika sadece altında bez bağlı olarak vücudu
çıplak şekilde ve yüz, el, ayak açık şekilde haftada 2 saat kadar güneş
ışığına maruz kalmanın yeterli olduğunu göstermiştir. Aynı şekilde
hamile annelerin de güneş ışığında kalması bebeğin D vitamini kazanması
için son derece faydalıdır.
Bunun dışında anne sütüyle beslenen
çocuklara, D vitamini ilave olarak verilmelidir. Bu ağız yoluyla
kolaylıkla yapılır. Ama miktarını iyi belirlemek gerekir. Bunun için bir
uzman doktordan yardım almanızda fayda vardır.
Hazır mama ile
beslenen çocuklarda takviyeye gerek yoktur. Zaten bu besinlerde bebeğin
gelişimi için gereken takviye yapılmıştır. İlk altı ay anne sütü bebeğin
beslenmesi için yeterlidir. Anne, süt vermeyi kestikten sonra da bebeğe
D vitamini verilmesi en az 1 yıl boyunca devam etmelidir. Bir diğer
yöntem, daha besin hazırlanırken takviye yapılmasıdır. Günümüzde bizde
ve özellikle batılı ülkelerde bu uygulama yapılmaktadır. Mineral ve
vitamin yönünden zenginleştirilmiş süt ve yoğurtlar satılmaktadır. Bu
uygulama ileride oluşacak kemik erimesi gibi çeşitli rahatsızlıkları da
önlemeye yardımcı olacaktır.
