SEDEF HASTALIĞI (PSORİASİS) Psoriasis
de denen sedef, hastalığın bulunduğu yerde kızarıklık şeklinde kendini
gösteren, zaman zaman ortaya çıkan, müzmin bir deri hastalığıdır.
Derinin üst tabakasının kalınlaşıp, büyümesiyle sedef renginde
kabuklanmalar görülür. Deri birkaç günde bir kendini yenilemeye başlar.
Derinin üstünde ölü hücre tabakası artmıştır.
Vücudun bir çok
bölgesinde belirtisi görülse de, sıklıkla dirsekler, dizler, saçlı deri,
bel bölgesi ve tırnaklarda ortaya çıkar. Bazı hastalarda hafif,
bazılarında şiddetli seyreder. Vücudun bir çok yerinde sedef şeklindeki
kızarıklık ve kabuklanma görülebilir. Tedavi edilebilir bir sorundur.
Toplumun
ortalama yüzde 2'sinde görülür. Bu durum hastalığın ne kadar sık
görüldüğünü ortaya koyar. Genç yaşta ortaya çıkma ihtimali daha
fazladır. Ailede bu hastalığın olması, sedef hastası olma eğilimini
arttırır. Ayrıca sedef, mikropların neden olmadığı bir hastalık
olduğundan, bulaşıcı değildir.
SEDEF HASTALIĞININ SEBEPLERİ VE TETİKLEYİCİLERİ Hastalığın,
kesin olarak sebebi bilinmemekle beraber, beyaz kan hücrelerindeki bir
anormallik sonucu gelişebildiği düşünülmektedir. İltihap oluşur ve deri
dökülmeye başlar. Deride meydana gelen kesikler, kaşıma, aşırı güneş
yanması sonucu ortaya çıkabilir. Mikrobik bir hastalık değildir ve açık
bir yara şeklinde değildir. Diğer insanlara bulaşması, onların
sağlığında herhangi bir sorun oluşturması söz konusu değildir.
Yaralanmalar,
tramvalar, bazı hastalıklar (eklem romatizması, mikropların neden
olduğu hastalıklar, boğaz enfeksiyonu) ve kanser gibi bazı hastalıklarda
kullanılan, bağışıklık sistemini azaltan ilaçların kullanılmasıyla
sedef riski artar. Özellikle streptokok türü bakterilerin yol açtığı
infeksiyonlar sonucu ortaya çıkabilir.
Bunların dışında stres,
önemli bir faktördür. Ani şoklar, psikolojik bozukluklar sedefin daha da
şiddetlenmesine yol açar. Sedefin ortaya çıkmasında ya da
şiddetlenmesinde bazı ilaçlar da rol oynamaktadır. Ayrıca kalsiyum
azlığı, hormonal etkilerin sedefin oluşumunda etkili olduğu
düşünülmektedir.
HASTALIĞIN BELİRTİLERİ Sedefin değişik
şekilleri vardır. Her sedef birbirinin aynısı değildir. Çocuklarda,
yetişkinlerde, yaşılarda farkli özellikler gösterebilir. Çocuklarda
kırmızı renkli, kepekli beliritler vardır. Yetişkinlerde ise hastalığın
bütün belirtileri görülür. Kabarıklıklar giderek genişler ve
kabuklanmalar ortaya çıkar. Yaşlılarda daha büyük çapta belirtiler
görülür. Deri kalınlaşmıştır.
Deride; sınırları belli, pembe
renkli bir plak, yüzeyinde gümüş renginde kabarıklıklar ile
karakterizedir. Bu oluşum, kurudur ve kazınırsa kanayan noktalar
şeklindedir. Elinizi, derinize sürttüğünüzde toz gibi olur. Daha önce
belirttiğimiz yerlerde sıklıkla görülür. Tırnak yüzeyinde küçük
çukurlanmalar vardır ve tırnak, yatağından ayrılır. Kalınlaşan ya da
kırılan tırnak değişiklikleri görülür. Hatta sararma mevcuttur. Tedavisi
kolay değildir.
Ayrıca kasıklarda, koltuk altında, genital
bölgede hastalığın belirtisi ortaya çıkabilir. Sedef hastalarında, eklem
iltihaplanması görülme ihtimali az değildir. Bazılarında bu
iltihaplanma, hareket kısıtlılığına yol açar. Dolayısıyla eklem ağrısı
da hastanın şikayetleri arasındadır.
Guttat sedef hastalığı:
Deride küçük, kırmızı ve kabuklu kabarıklıklar oluşur. Genelde çocuklara
görülen bu durum zamanla kendiliğinden geçer. Boğaz iltihabından sonra
görülmesi niçin çocuklara görüldüğünü açıklamaktadır.
SEDEF HASTALIĞI TANISI Tanı
konması için öncelikle bir cilt hastalıkları uzmanına muayene olmanız
gerekir. Yapılan fiziki muayene ile hastalık teşhis edilebilir.
Hastalığın nadir de olsa tanısı konması güçleşebilir. Bu durumda deriden
parça alınarak yapılan tetkikler sonucu tanı konur. Genelde kan testi
yapılmaz.
Hastalığın şiddeti, seyri, yerleştiği yer hastalığın
tipi ve uygulanacak tedavini şekli için fikir verir. Uygun tedaviyle
kontrol altına alınsa da kronik bir hastalıktır ve hastanın yaşamını
etkiler.
SEDEF TEDAVİSİ Öncelikle tedavinin ne şekilde
yapılacağına karar verilir. Bunun için hastanın yaşı, hayat tarzı,
hastalığın seyri ve şiddeti dikkate alınır. Bu hastalığın tedavisindeki
amaç; derinin dökülmesinin önüne geçilmesi ve iltihap oluşumun
azaltılmasıdır.
Kullanılan losyon ve kremlerle kaşıntının ve deri
üzerindeki kabarıklığın giderilmesi amaçlanır. Ayrıca doktorunuz, deri
üzerine uygulanacak bazı ilaçlar verebilir. Bunlara kesinlikle uymanız
gerekir. Gerek gördüğü takdirde bu ilaçlarla beraber fototerapi denilen
güneş ışığı da kullanılır. Bunu hastanede doktorunuz kontrolünde
uygulamalısınız. Yoksa güneş ışığının fazlası zarar verebilir ve
hastalığın şiddetini arttırabilir.
IŞIK TEDAVİSİ Sedef
hastalığında lokal ışık tedavisi kullanılır. Sadece sedefli bölgeye
uygulanır ve böylece diğer deri bölgelerinde oluşacak yan etkilerin
ortadan kaldırılması amaçlanır. Hastaların bir çoğu tedaviye direnç
gösterir fakat az sayıda sedefi vardır. Bu hastalarda kullanılan ışık,
ultraviole B'dir. Bu sistem bir çok hastada etkilidir ve başarılı
sonuçlar alınır. İlaç ya da krem tedavisi uygulanıp bırakıldığında
hastalık tekrar kendini gösterir.
Lokal ışık tedavisinde sedefli
bölgeye bir kaç dakika ultraviole B verilir. İlaç kullanmaya gerek
olmayan bir yöntemdir fakat iyileşmeyi hızlandırmak için bazen kremler
veya ağız yolundan alınan ilaçlarla birlikte uygulanır. Seans sayısı
kişiden kişiye değişmekle birlikte yaklaşık 8-10 kere uygulanır.
Tedaviden sonra uygulama yerlerinde kızarıklık görülse de hasta normal
yaşamına devam eder. Son yıllarda avrupada yaygın olarak kullanılan bir
yöntemdir.
