SİFİLİZ HASTALIĞI (FRENGİ) Sifiliz
ya da frengi; bir bakteri çeşidinin neden olduğu, cinsel yolla bulaşan,
kronik bir enfeksiyondur. Her yüz bin kişiden ortalama 2.5 kişide
görülen, Afrika kökenli Amerikalılarda, beyazlardan 30 kat daha fazla
ortaya çıkan bir hastalıktır. Çok eski zamanlardan beri bilinir ve
vücudun bir çok bölgesinde etkili olabilir.
Son yıllarda frengi
hastalığına yakalananlarda artış olmaktadır. Bunun sebebi cinsel
ilişkide bugün gelinen noktadır. İlişkide serbestliğin ve
homoseksüelliğin artması hastalığın yaygınlaşmasında etkili olmuştur.
Her yıl yaklaşık 15 milyon kişi bu hastalığa yakalanmaktadır.
FRENGİ NASIL BULAŞIR? Hastalığın
ana bulaşma yolu cinsel ilişkidir. Hasta insandan sağlıklıya geçer.
Genital bölgeyle temas sonucu vücuttaki bir yaradan mikrop bulaşır. Anal
ve oral seks bu hastalığın bulaşmasında önemli faktörlerdir. Ayrıca
öpüşmekle de bu hastalığın bulaştığı görülmüştür.
Yine anneden
bebeğe bulaşma ihtimali oldukça yüksektir. Frengi hastası olan hamile
bir kadından doğmamış bebeğe geçen mikrop, bebeğin ölü doğmasına neden
olabilir. Ayrıca ölü doğmayan bebekler de erken doğum sonucu hayatlarını
kaybedebilirler. Çok nadir olsa da hastalığın başka bulaşma yolları da
vardır. Frengili bir kişinin kanının başka bir kişinin yarasıyla teması
sonucu hastalık bulaşabilir. Fakat bu düşük bir ihtimaldir.
FRENGİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR? Frenginin (sifiliz) belirtileri, mikrop vücuda girdikten sonra, evreler şeklinde ortaya çıkar.
1.
evrede; bakteri kan yoluyla vücuda yayılır. Yaklaşık 20-25 gün sonra
mikrop nerde vücuda girdiyse orada ıslak, kırmızı, etrafı belirgin fakat
ağrı yapmayan çıban şeklinde yaralar oluşur. Vajinada, genital bölgede,
ağız ve dudakta oluşabilen bu yarallar 2-3 hafta sonra geçerler.
2.
evrede; hastalık tedavi edilmediği takdirde, mikrop bütün vücuda
yayılır. Yaklaşık 3-5 ay sonra hastada yorgunluk, baş ve eklem ağrıları,
el ve ayakta, vücudun bazı bölgelerinde döküntü ortaya çıkar. Kilo
kaybı ve iştahsızlık vardır. Kaşların ve saçların dökülmesi
belirginleşir. Hastalığın bu dönemi uzun (1 yıldan fazla) sürer.
Latent
evre dediğimiz dönemde; hastalığın belirtileri olmasa da, yapılan
testler sonucu hastalığın pozitif olduğu görülür ve bulaşıcıdır. Bir çok
organı etkileyen bu mikrop hala vücutta olduğundan bu dönem 5-10 yıl
kadar sürebilir.
Geç sifiliz dediğimiz son evrede ise frengi
sonucu oluşan rahatsızlıklar ortaya çıkar. Hastalık bulaşıcı değildir.
Ama hastada ölümle dahi sonuçlanabilecek çok ciddi hastalıklara yol
açar.
FRENGİ TANISI NASIL KONUR? Frengi tanısını koymak için
bazı kan testleri yapılır ve klinik belirtiler göz önüne alınır.
Yukarıda bahsettiğimiz çıban şeklindeki yaradan alınan parçanın
mikroskobik incelenmesi sonucu bakterinin varlığı ile tanı konur. Ayrıca
kanda antikor araştıran RDR, VDRL, TPHA, PCR gibi testlerle tanı koymak
kolaylaşır.
FRENGİ TEDAVİSİ Sifiliz tedavisinde, bir çok
hastalıkta olduğu gibi erken tanı koymak çok önemlidir. Eğer frengi
(sifiliz) ilerlemişse, mikrobun etkilediği organlardaki hasarı geri
döndürmek imkansızdır. Öncelikle cinsel yolla bulaşan bir hastalıktan
şüpheleniyorsanız uzman bir hekime başvurmalısınız. Doktorunuzun size
vereceği penisilin, doksisiklin, tetrasiklin türü antibiyotiklerle
frengi tedavi edilebilir. Bu ilaçların dozu, uygulama şekli, kullanma
süresi doktor tarafından belirlenir. Cinsel organında frengi şankırı
olan kişilerin kendi başlarına ilaç kullanmaması gerekir. Tedavi
sırasında hastalığı kontrol altında tutmak için testlere devam edilir.
Bakterinin miktarı, azalıp azalmadığı bu şekilde gözlenir. Tedavi
başladıktan 2 gün sonra bulaşıcılık kaybolur. Hastalığın etkilediği
organlara göre tedavi süresi 2 yıla kadar uzayabilir. Tedavisi biten
kişilerin 10 gün daha ilişkide bulunmaması gerekir. Tedavi edilen
kişinin eşinin de muayene ve gerekirse tedavi edilmesi gerekmektedir.
FRENGİDEN KORUNMAK İÇİN Prezervatif
kullanımı ve tek eşlilik bütün cinsel yola bulaşan hastalıkların
önlenmesinde alınacak en önemli tedbirdir. Bu şekilde hastalığa
yakalanma riskinizi bir hayli azaltmış olursunuz. İki eşin de tedbir
amaçlı incelenmesi hastalığın oluşması ihtimalini ortadan kaldırır. Çok
eşli bir cinsel yaşam sürmek, hastalığın bulaşma riskini oldukça
arttırır. Tek eşli bir cinsel hayat sürmeniz sağlığınız için gereklidir.
Alkol ve madde kullanımı mantıklı düşünmenizi engeller. Cinsel ilişki
sırasında olumsuz hareketler yapmanıza neden olur. Bunlardan uzak
durulmalıdır. Kan nakli gerekiyorsa, bu kanda gerekli testlerin yapılıp
yapılmadığına bakılmalıdır. Ayrıca hamile kişilerin düzenli sağlık
kontrollerinden geçmesi gerekmektedir.
Cinsel hastalıklardan
korunmayı sağladığı düşünülen bazı yanlış bilgiler vardır. Örneğin
prezervatif kullanmanın yüzde yüz koruma sağladığı yanlıştır. Hastalık
başka yerden de bulaşabilir. İlişki sonrası yıkanmak ya da tuvalete
gitmek de hastalıktan korumaz. Biseksüel ilişkiden kaçınmak gerekir.
Ayrıca anal ve oral seks de hastalığın bulaşma riskini çok fazla
arttırır.
